Wanneer ben je echt zelfstandig?

Er is veel onduidelijkheid over de vraag: kan een POH als zzp’er werken? En wanneer niet?
In dit artikel leggen we dit duidelijk uit. We bespreken ook een recente uitspraak van het gerechtshof in Den Bosch. Over deze uitspraak zijn verkeerde conclusies getrokken.

Wat stond er in het nieuws?
In een nieuwsbrief over zzp’ers stond de kop: “Inhuur van POH is overeenkomst van opdracht.” Daarbij werd verwezen naar een uitspraak van het gerechtshof Den Bosch van 10 december 2025 (ECLI:NL:GHSHE:2025:3536). 

De nieuwsbrief wekte de indruk dat een POH die als zzp’er wordt ingehuurd, automatisch als zelfstandige wordt gezien. Dat klopt niet. De uitspraak zegt iets anders. Hieronder leggen we uit hoe het zit.

Waar ging de uitspraak echt over?
De uitspraak ging NIET over de vraag of een POH als zzp’er werkt of niet. De zaak ging over een andere vraag: Mag er btw-vrijstelling worden toegepast? 

Het ging ook niet om een losse zzp’er, maar om een bv (besloten vennootschap). Deze bv leverde meer dan alleen een POH. Er was een brede samenwerking met de huisartsenpraktijk. 

De bv: 

• had een expertteam en een medische werkgroep 

• ontwikkelde en controleerde protocollen 

• deed kwaliteitscontroles (audits) 

• leverde hulpmiddelen en vragenlijsten 

• zorgde voor inwerken en kwaliteitsbewaking 

De huisartsenpraktijken vonden deze extra kwaliteit belangrijk. 

Omdat de bv een brede zorgdienst leverde (en niet alleen personeel uitzond), oordeelde de rechter dat er sprake was van een overeenkomst van opdracht. Daardoor kon de bv gebruikmaken van btw-vrijstelling. Belangrijk: deze uitspraak zegt niets over de zelfstandigheid van een individuele POH-zzp’er.

De POH is onmisbaar
In de uitspraak benadrukte een huisarts hoe belangrijk de POH is: 

• Zonder POH kan de praktijk niet goed draaien

• De werkdruk is al hoog 

• Chronische zorg kan niet zonder POH 

• Voor sommige zorgprogramma’s (zoals diabeteszorg) is een POH verplicht 

Dat onderstreept hoe belangrijk het werk van de POH is in de huisartsenpraktijk. 

Hoe wordt bepaald of iemand echt zelfstandig is?
Sinds het bekende Deliveroo-arrest van de Hoge Raad moet gekeken worden naar alle omstandigheden samen. Dit noemen we een holistische beoordeling. Er wordt onder andere gekeken naar:

1. Aard en duur van het werk
* Langdurig werk bij één praktijk wijst eerder op loondienst.
* Kort en tijdelijk werk wijst eerder op zelfstandigheid.

2. Vrijheid in het werk
* Wie bepaalt werktijden en werkwijze?
* Veel vrijheid wijst op zelfstandigheid.

3. Inbedding in de organisatie
* Doe je werk dat hoort bij de kern van de praktijk?
* Werk je net als collega’s in loondienst?
Dan lijkt het meer op een arbeidsovereenkomst.

4. Persoonlijke uitvoering
* Mag je je echt laten vervangen?
* Of staat dat alleen op papier?

5. Beloning
* Word je per maand betaald?
* Krijg je doorbetaald bij ziekte?
Dan lijkt het op loondienst.

6. Commercieel risico
* Loop je risico op geen inkomen?
* Heb je meerdere opdrachtgevers?
Dat past meer bij ondernemerschap.

7. Gedrag als ondernemer
* Regel je zelf verzekeringen?
* Investeer je in je bedrijf?
* Werk je voor meerdere praktijken?

Alles samen bepaalt het oordeel. 

Wanneer is een praktijkondersteuner meestal geen echte zzp’er?
In veel praktijken: 

• Behoort het werk van de POH tot de kern van de zorg; 

• Werken andere POH’s in loondienst; 

• Bepaalt de huisarts beleid en protocollen; 

• Is de huisarts eindverantwoordelijk; 

• Is vervanging alleen op papier mogelijk. 

In deze situaties lijkt het sterk op een arbeidsovereenkomst. Ook als partijen het “overeenkomst van opdracht” noemen. Gevolg kan zijn: naheffingen van loonbelasting, premies werknemersverzekeringen en rente en boetes.

Wanneer kan een POH wél zelfstandig zijn?
Er zijn situaties waarin zelfstandigheid wel mogelijk is.

Ziekte of piekdrukte (tijdelijke inzet)
Een POH die tijdelijk wordt ingehuurd bij ziekte of drukte, werkt vaak: voor korte tijd, bij meerdere praktijken en met meer ondernemersrisico. Dan is zelfstandigheid eerder aannemelijk.

Specialistische of afwijkende dienstverlening
Een zeer ervaren of gespecialiseerde POH kan bijvoorbeeld: complexe patiënten behandelen, specifieke expertise aanbieden en bij meerdere praktijken kleine opdrachten uitvoeren. De beloning is dan vaak hoger. Er is meer ondernemersgedrag en meer risico. Dat wijst eerder op zelfstandigheid.

Samenwerkende POH’s
Wanneer meerdere POH’s samen een dienst aanbieden aan praktijken, bijvoorbeeld met gezamenlijke kwaliteitsbewaking, met echte vervanging onderling of met een bredere dienstverlening, dan lijkt dit meer op ondernemerschap. 

Let op: Als POH’s samenwerken in een bv, kan er alsnog sprake zijn van loondienst bij die bv.

Belangrijk om te weten
Uiteindelijk bepalen de Belastingdienst en/of de rechter of iemand echt zelfstandig is.
Er wordt altijd gekeken naar alle feiten samen. Er zijn geen garanties. 

Dit artikel is met zorg opgesteld. De NVvPO is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden of onvolledigheden.